Son güncelleme: 31 Ekim 2026
Diyarbakır'da kanalizasyon tüneli dediğimiz uygulama nedir?
Diyarbakır'da kanalizasyon tüneli, yerin altındaki katlarının atık suyu DİSKİ borusuna akamayan yapıları şebekeye kavuşturmak için cadde yüzeyini açmadan bazalt ve toprak içinden sürülen alçak, yatay bir koridordur. Binanın hemen yanına bir çalışma kuyusu indiriyoruz; kuyunun dibinden rögara doğru yatay ilerliyor, zemin gerektiriyorsa tavanı kalas ve çelik çerçevelerle tutuyor, sonra boruyu bu yolun tabanına bina ucundan rögara kadar hep aşağı inen bir çizgiyle yerleştiriyoruz. Su verip akışı birlikte izledikten sonra hem tünel hem kuyu kat kat doldurulup tokmaklanıyor.
Kentte bu uygulamanın asıl sebebi kot farkıdır. Kot farkı kısaca şudur: yapının en derindeki atık su ağzı, caddedeki şebeke borusunda suyun aktığı çizginin altında durur. Bodrumdaki tuvalet ya da süzgeç sokaktaki kanalın altında kalınca pis su yokuş yukarı çıkamaz; boruda birikir, çöker, kokar ve hattın yüklendiği saatlerde geri basar. Bu noktada makineyle temizlik yaptırmak geçici bir nefes aldırır, ama birkaç hafta içinde aynı tablo döner, çünkü arıza boruda değil borunun yüksekliğindedir.
Tünelin yaptığı iş, ana hatta binanın önündeki rögardan değil, şebekenin daha alçaktan geçtiği başka bir rögardan ulaşmaktır. Bu sayede hat baştan sona düşen bir çizgiye kavuşur, yerin altındaki kat da motorsuz ve kablosuz biçimde şebekeye bağlanmış olur.
Kazdığımız yol binanın iç tesisatına değil, parsel rögarından kamu kanalına uzanan dış bağlantıya aittir. Ana boruya yapılacak her işlem DİSKİ'nin izni ve teknik şartnamesi çerçevesinde yürür. O yüzden Diyarbakır'daki her işte iki soruya aynı anda cevap arıyoruz: kaya ve toprak bu yola izin veriyor mu, bağlantı hangi resmi adımlarla kurulur?
Diyarbakır'da bodrum katlar neden DİSKİ hattının altında kalıyor?
Özetle: kent kısa sürede çok katlı apartmanlarla büyüdü, şebeke sert bir bazalt üzerine döşendi ve yerin altındaki katlara her geçen yıl yeni işlevler yüklendi. Diyarbakır, tarihi Suriçi'nden dışarıya doğru gelişti; Yenişehir, Bağlar ve Kayapınar bu genişlemenin ana bölgeleri oldu ve bugün ilin nüfusunun büyük kısmı bu dört merkez ilçede yaşıyor. Yapılan çalışmalar, kentte çok katlı konutun baskın yapı kültürü haline geldiğini vurguluyor.
İlk etken kayadır. Kent, Karacadağ volkanının lav akıntılarının oluşturduğu bazalt platosunun üzerinde, Dicle'den yaklaşık yüz metre yüksekte kurulmuştur. Bazaltta kanal hendeği açmak hem yavaş hem pahalıdır. Bu nedenle kimi caddelerde ana boru, akışı sağlayan en az derinlikte geçirilmiş olabilir. Yıllar sonra aynı plato üzerine temel atıp toprağın içine iki kat gömülen bir blokta, en alt katın döşemesi o yüzeysel borunun çok aşağısına düşer.
İkinci etken, kentin kenarlarındaki arazi kırıklarıdır. Suriçi, Dicle vadisine bakan bir sırtın üzerindedir ve surların doğu ve güney tarafında arazi Hevsel Bahçeleri'ne doğru keskin biçimde alçalır. Vadiye bakan kesimlerde ve plato kenarındaki yamaçlarda aynı sokağın iki yanındaki evler farklı yüksekliklerde durur; yolun aşağı yakasındaki bir evin alt katı, önündeki kanaldan bir kat kadar aşağıda olabilir.
Üçüncü etken, apartman bodrumlarına verilen yeni görevlerdir. Kapalı otopark, sığınak, kiler, spor salonu ve kimi zaman bodrum daire barındıran bloklar, özellikle Kayapınar ve Bağlar'ın yeni imar alanlarında sıradanlaştı. Bu katlardaki ızgara ve lavaboların şebekeye ulaşması için ya bir motor ya da kanala daha alçaktan uzanan bir tünel gerekir.
Dördüncü etken, eski evlerin dönüştürülmesidir. Suriçi'nin bazalt taşından avlulu evlerinde yarı gömülü serin odalar ve mahzenler bulunur; bunların bir kısmı bugün kafe, pansiyon ya da atölye olarak kullanılıyor. Sonradan bu odalara eklenen tuvaletler, yapıldıkları dönemde kimsenin pis su düşünmediği bir derinlikte kalır.
Son etken yağış rejimidir. Kente yılda ortalama beş yüz milimetre dolayında yağış düşer; bunun neredeyse tamamı soğuk aylarla bahara toplanır, yazın gökyüzü kupkurudur. Kış sağanaklarında kanal hızla dolar ve eğimi kıl payı yeten binalarda mesele ilk kez bodrum ızgarasından yükselen suyla anlaşılır. Bu tecrübeyi yaşadıysanız sadece boruyu açtırıp geçmeyin; binanın kotunu ölçtürün.
Diyarbakır'da bir binada kot sorunu olduğu nasıl anlaşılır?
Üst katlar dertsizken şikâyet yalnızca yerin altındaki katta ve dönüp dolaşıp tekrar ediyorsa, büyük olasılıkla bir hizalama sorunu vardır. Aşağıdaki işaretlerden ikisi üçü bir aradaysa ölçüm yaptırmanın vakti gelmiştir:
- Bodrum lavabosu suyu zor bırakıyor: Su gidiyor ama dakikalar sürüyor ve borudan hırıltı geliyor; yukarıdaki dairelerde böyle bir durum yok.
- Temizlikten sonra şikâyet kısa sürede dönüyor: Yay makinesiyle açılan boru bir iki ay idare ediyor, sonra her şey başa sarıyor.
- Akşam saatlerinde veya kış yağmurunda ızgaradan taşma: Mahallenin hattı yüklendiğinde pis su bodrum zeminine doğru geri geliyor.
- Yaz sıcağında ağırlaşan koku: Termometrenin kırkı geçtiği temmuz öğlelerinde aşağıdaki katta durulmuyor.
- Rögarda kımıldamayan su: Bahçedeki menhol kapağını kaldırınca tabanda hareketsiz, seviyesi hiç değişmeyen bir su göze çarpıyor.
- Yeni yapılan bodrum banyosu ilk günden ağır akıyor: Tadilatla eklenen ıslak hacim, kullanılmaya başlandığı hafta sorun çıkarıyor.
Bu şikâyetleri kök sarmış, toprak yüküyle yassılmış ya da ters eğimle gömülmüş bir boru da doğurabilir. Ayırt etmek için dürbünlü nivoyla seviye alıp ardından boruya kamera sokuyoruz. Telefonda belirtileri anlatırsanız ilk ziyarette neleri kontrol edeceğimizi önceden söyleriz.
Diyarbakır'ın kara taşı ve kili koridor kazısında neyi değiştirir?
Diyarbakır'da tünelin hızını ve güvenliğini belirleyen başlıca kaya bazalttır. Karacadağ, ilin güneybatısında yükselen ve ildeki en yüksek zirveyi barındıran sönmüş bir volkandır; ondan akan lavlar geniş bir plato yaratmış, şehir de bu platonun sırtına yerleşmiştir. Bazalt sert, aşınmaya dayanıklı bir kayadır; kentin surlarından evlerin avlularına kadar yapı taşı olarak yaygın biçimde kullanılmasının nedeni de budur. Tünel açısından anlamı şudur: günlük ilerleme kısa kalır, fakat oyulan koridorun tavanı ile yanları çoğu yerde desteksiz ayakta kalır.
Kent merkezindeki zeminler üzerine Dicle Üniversitesinde yapılan kapsamlı bir çalışma, yüzlerce sondaj verisini değerlendirerek beş ana birim tanımlamıştır: kil ve silt ardalanmalı Yeniköy Formasyonu, çakıltaşı seviyeleri içeren Gölpınar Formasyonu, eski ve yeni Kuvaterner alüvyonları ve Karacadağ volkanizmasına ait bazaltlar. Bu çalışmaya göre bazaltlar ve Gölpınar Formasyonu yapılaşma açısından daha sağlam birimlerdir. Yeniköy Formasyonu'nun silt ve ince kum seviyelerinin bir kısmı ise suyla temas ettiğinde dağılma eğilimi gösterir; alüvyon ise gevşek ve iri taneli yapısı nedeniyle en riskli birim olarak değerlendirilmiştir.
Aynı çalışmanın tünel işi için özellikle önemli bir bulgusu var: yoğun lav akıntılarının bulunduğu alanlarda, farklı volkanik evrelerin arasında üç dört metreye ulaşan kil katmanları yer alabiliyor. Bu, bazalt içinde rahatça ilerleyen bir tünelin birkaç metre sonra yumuşak bir kil bandına girebileceği anlamına geliyor. Böyle bir geçişte tünelin davranışı bir anda değişir; tavanı desteklemek için çerçeve aralığını daraltmak ve kazı adımlarını kısaltmak gerekir.
Dicle vadisine inildikçe tablo farklılaşır. Nehir boyunda ve Hevsel'in sebze bahçelerinin uzandığı düzlükte genç akarsu çökelleri bulunur; kürekle kolay alınan bu malzeme açıkta durmaz, kış ve baharda da suyla doyar. Bismil ve Silvan ovaları ile Dicle'nin ilçe sınırları boyunca uzandığı kesimlerde de benzer akarsu çökelleriyle karşılaşılır.
İlin kuzeyi ise bambaşka bir dünyadır. Kulp, Lice, Hani ve Dicle, Güneydoğu Toroslar'ın eteğinde, sık meşeliklerin de görüldüğü dağlık bir kuşağa yerleşmiştir; bu ilçelerde kireçtaşı gibi sert kayaçlar toprağın hemen altında çıkabilir. Çermik ile Çüngüş arasındaki alan ise karstik şekilleriyle bilinir. Bu denli değişken bir coğrafyada genel jeoloji paftasına güvenmek yetmez. Her adreste bir yoklama çukuru açıyor, komşu menhollerin iç cidarlarına bakıyor, kayanın türünün değiştiği yerleri güzergâh krokisine önceden işliyoruz.
Diyarbakır'ın iklimi kazı takvimini nasıl belirler?
Belirgin biçimde belirler: yazın kavurucu güneşi vardiya saatlerini, kışın ayazı ise geri dolgu ve harç işini yönetir. Kentte karasal iklim hüküm sürer: uzun ve yakıcı bir kurak mevsimi soğuk, yağmurlu ve zaman zaman karlı bir kış izler. Temmuzda sıcaklık kırkın üzerine çıkabilir, ocakta ise sıfırın altına düşen geceler olağandır. Haziran ile eylül arasında yağmur yok denecek kadar azdır. Çevredeki baraj göllerinin nemi bir miktar artırdığı da belirtiliyor.
Yaz aylarında güneşe açık kuyu ağzında ve havasız bir tünelde uzun süre durmak ekip için ciddi bir yüktür. Temmuz ve ağustosta işi şafakla öğle arasına ve ikindiden sonraya bölüyor, tünele fanla sürekli temiz hava basıyor, ekibe sık mola veriyoruz. Şebekeyle bağlantılı bir kuyuya, gaz dedektörü yeşil ışık yakmadan hiçbir çalışanımız adım atmaz. Kuru yazın bir de avantajı var: eylül sonuna dek toprak susuz kalır, koridora damla sızmaz ve geri doldurulan malzeme iyice sıkışır.
Kış başka bir dikkat ister. Donlu sabahlarda harç ve beton işlerini öğle saatlerine kaydırıyor, geri doldurulan toprağın donmuş topak içermemesine özen gösteriyoruz. Borunun buz tutmayacak bir derinlikte kalması, özellikle Kulp, Lice ve Çüngüş gibi yükseltisi fazla olan ilçelerde kontrol listemizin baş sıralarındadır. Dicle kenarındaki düşük kesimlerde ise kış ve bahar yağışları zemini ıslattığı için acele gerektirmeyen uzun tünelleri yaz ve güz başına almayı öneriyoruz. Garajı atık suyla dolmuş bir apartman ise beklemez; o durumda koridorun dibine dalgıç motor koyup karış karış ilerliyoruz.
Diyarbakır'da bir tünel işi hangi adımlarla tamamlanır?
Kentteki her çalışma aynı altı adımı izler. Adımları önceden görmek, hangi gün evde bulunmanız gerektiğini ve işin ne zaman biteceğini planlamanıza yardım eder.
- Nivo ölçümü ve rögar incelemesiYerin altındaki katın en derin ızgarası ile DİSKİ borusunun içindeki akış çizgisi arasındaki santimleri dürbünlü nivoyla buluyoruz. Parsel rögarının kapağını kaldırıp mevcut borunun hangi yönden geldiğini, ne derinlikte durduğunu ve içinde su bekleyip beklemediğini kayda geçiriyoruz.
- Boru içinin görüntülenmesiMevcut borunun içine görüntüleme kafası ilerletip yarık, kök, çökük ya da tersine eğimli parça olup olmadığını tespit ediyoruz. Görüntü bazen yalnızca tek bir bozuk birleşim yerini gösterir; o zaman tünel yerine kısa ve küçük bir onarımı teklif ediyoruz.
- Hat çizimi ve resmi başvuruŞebekeye yeterince derinden hangi menholde girilebileceğini buluyor, yan binaların temellerini ve volkanik kil şeritlerini gözeterek emniyetli bir rota çiziyoruz. Tünel parselinizin dışına çıkıyorsa hangi kuruma hangi dilekçenin verileceğini kâğıda döküyoruz.
- Kuyu ve yatay ilerlemeBina dibine dikey kuyuyu indirip rögara doğru yatay kazıya geçiyoruz. Kara taşta metre metre ama telaşsız ilerliyoruz; killi, siltli ya da çakıllı bir kesime girince destek çerçevelerini birbirine yaklaştırıyor, sızan suyu motorla tahliye ediyoruz.
- Borunun yatağına oturtulmasıKoridorun dibine elenmiş kumdan bir yatak serip boruyu apartman ucundan menhole dek sürekli alçalan bir doğrultuda yatırıyoruz. Ek yerlerine contalı manşon takıyor, şebekeye girişi idarenin şartnamesindeki ölçülerle tamamlıyoruz.
- Deneme ve kapatmaYeni boruya hortumla bol su salıyor, menhole nasıl vardığını sizinle birlikte gözlüyoruz. Sonuç tatmin ediciyse koridor ve çukur katmanlar halinde toprakla kapatılıp vibratörle sıkıştırılıyor, yüzeydeki kara taş, beton ya da çim eski görünümüne dönüyor.
Diyarbakır'da koridor mu, motorlu hazne mi, hendek mi?
Bodrum şebekeye yetişemediğinde üç yöntem var ve Diyarbakır'da hangisinin doğru olduğu kayanın türüne, parselin ana hatta uzaklığına ve yukarıdaki kaplamanın değerine bağlı. Tablo, üç yolu kentin gerçekleriyle karşılaştırıyor.
| Ölçüt | Kanalizasyon tüneli | Atık su pompası | Açık kazı |
|---|---|---|---|
| Pis suyu nasıl iletir? | Ana hatta alçak bir rögardan bağlanır, akış kendiliğindendir | Toplama haznesindeki atık su motorla yukarıya itilir | Sokak boydan boya yarılıp boru daha derine indirilir |
| Sokağa ve bahçeye etkisi | Yalnız kuyu ağzı; bazalt parke ve peyzaj korunur | Garajda veya avluda bir hazne kapağı | Rota boyunca yol kaplaması ve kara taş parçalanır |
| Elektrik kesintisinde | Hiç etkilenmez | Motor durur, akü ya da jeneratör ister | Hiç etkilenmez |
| Bakım ihtiyacı | Yıllar boyunca hemen hemen yok | Periyodik servis, zamanla motor değişimi | Seyrek |
| Diyarbakır'da uygun olduğu yer | Bazalt plato üzerindeki apartman ve site bahçeleri, Suriçi'nin dar sokakları, trafiği yoğun caddeler | Dicle kenarındaki suya doymuş alüvyon ve ana hattın çok uzak kaldığı parseller | Kaplaması henüz yapılmamış şantiyeler ve boş arsalar |
İlkemiz: Mühendislik açısından uygulanabildiği her durumda önceliği koridora veriyoruz. Ölçüm sonunda motorlu hazne ya da hendek size daha çok yarayacaksa bunu gerekçeleriyle anlatıyor, işinize yaramayacak bir yöntemi satmıyoruz.
Diyarbakır'da DİSKİ onayı ve yol kazısı izni hangi sırayla alınır?
Şehrin musluk suyunu ve atık su ağını yöneten kuruluş, büyükşehre bağlı DİSKİ'dir; Sayıştay denetim raporlarında kurumun açık unvanı Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi olarak yer alır. Bina bağlantılarının teknik koşullarını bu idare koyar. Binanın önündeki parsel rögarı, sorumluluğun el değiştirdiği yerdir: menholün içeri bakan yanı apartmanın, caddeye bakan yanı idarenin sorumluluğundadır.
Bütün kazı arsanızın sınırında kalıyor ve mevcut menhole bağlanıyorsa resmi iş azdır. Kamuya ait yolun altına geçilecekse ya da şebekeye başka bir menholden girilecekse idarenin yazılı onayı gerekir. Kamu yollarında yapılan kazılar bunun yanında AYKOME'nin takvimine girer; amaç, aynı asfaltın altından geçen doğalgaz, elektrik, fiber ve su borularının birbirine zarar vermemesidir.
Suriçi'nde bir adım daha söz konusudur. Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı 2015'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır ve surların içinde çok sayıda tescilli yapı bulunur. Bu alanlarda yer altı çalışmalarının da koruma kurulunun koşullarına uyması gerekebilir. Ölçümden sonra gerekli belgeleri ve dilekçeyi kimin vereceğini kısa bir notla size iletiyoruz.
Açık konuşalım: İdareden habersiz şebekeye delik açma talebine evet demiyoruz. Ruhsatsız ek, para cezasının ötesinde yol çöküntüsüne, yandaki apartmanın garajına atık su dolmasına ve sağanakta borunun kapasitesini aşmasına sebep olabilir. Resmî kaydı olan, idarenin gelip bakabileceği bir bağlantı dışında iş yapmıyoruz.
Diyarbakır kanalizasyon tüneli teklifini ne şekillendirir?
Rakamı ölçümden önce vermiyoruz, çünkü Diyarbakır'da aynı sokağın bir ucunda bazalt, öbür ucunda kil bandı çıkabiliyor. Hesabı değiştiren ana etkenler:
- Tünelin boyu: Ana hattın binaya yetecek kadar alçaldığı rögara kadar katedilecek yol.
- Kuyu derinliği: Ne kadar aşağı inileceği; iş güvenliği önlemlerini ve gereken işçiliği doğrudan etkiler.
- Kayanın karakteri: Kara taş ilerleyişi yavaşlatır; volkanik katlar arasındaki kil, suyla dağılan silt ve nehir çökelleri ise sık çerçeve gerektirir.
- Sızıntı: Dicle kıyısındaki alçak kesimlerde ve kış aylarında tahliye motoru ve karış karış ilerleme şarttır.
- Kuyuya erişim: Suriçi'nin araç girmeyen sokakları, bazalt döşeli avlular ya da apartman garaj rampaları çalışma düzenini değiştirir.
- Ana hatta bağlanma: Borunun çapı ve malzemesi ile DİSKİ hattına giriş tekniği.
Teklif belgesinde iş günü sayısı, boru ve conta cinsi, teslimin hangi testle onaylanacağı tek tek sıralanır.
Suriçi'nin tarihi dokusunda nasıl çalışıyoruz?
Surların içinde önceliğimiz, bazalt taşından örülmüş evleri, avluları ve birbirine yaslanan duvarları korumaktır. Suriçi'nde sokaklar dardır, kimilerine araç hiç giremez; avlular bazalt plakalarla döşelidir ve evlerin temelleri çoğu zaman yüzeye yakındır. Burada hendekle çalışmak, kara taş plakaları tek tek kaldırıp yeniden döşemek ve asırlık duvarların hemen dibindeki toprağı oynatmak anlamına gelir. Tünel, bütün kazıyı tek bir kuyuya topladığı için bu riski büyük ölçüde azaltır.
Surların içi aynı zamanda 2015-2016 döneminde yaşanan çatışmalar ve sokağa çıkma yasaklarının ardından kapsamlı bir yeniden yapım ve restorasyon sürecinden geçen bir alandır; bazı mahallelerde yeni yapılar ile restore edilmiş eski evler yan yana durur. Yeni yapılarda alt kat ile şebeke arasındaki ilişkiyi, eskilerinde ise kayaya oyulmuş mahzenleri ve kapatılmış kuyuları hesaba katıyoruz. Kazı sırasında tarihi bir yapı kalıntısına rastlarsak çalışmayı durduruyor, güzergâhı değiştiriyor ve gerekirse mülk sahibiyle birlikte müze müdürlüğüne haber veriyoruz.
6 Şubat depremlerinden sonra yapılan binalarda neye dikkat edilmeli?
Şubat 2023'teki büyük sarsıntılar Diyarbakır'ı da derinden sarstı; kentte yıkılan apartmanlar oldu, yüzlerce yurttaş hayatını kaybetti ve ağır hasarlı yapıların yıkımı ile yeniden yapılaşma süreci uzun zaman aldı. Bu acı tecrübenin ardından yeni yükselen her binanın sağlam olması kadar altyapıya doğru bağlanması da önem taşıyor. Yıkılan bir apartmanın yerine kurulan yeni yapının kot hesabı, eskisinden kendiliğinden doğru gelmez; daha derin bir bodrum ya da değişen giriş kotu, alt katın gideri ile DİSKİ hattı arasındaki ilişkiyi tamamen değiştirebilir.
O yüzden betonarme yükselirken, alçı ve seramik tesisatı örtmeden önce alt katın atık suyunun şebekeye hangi kotta varacağına baktırmanızı tavsiye ediyoruz. Temel betonu dökülmeden yakalanan bir kot yanlışı, anahtar teslimden sonra çıkan aynı yanlıştan kat kat kolay giderilir. Yüklenici ya da kat malikleriyle birlikte projeye bakıp şebekeye girilecek rögarı önceden belirleyebiliriz.
Diyarbakır ilçelerine göre kanalizasyon tüneli
Diyarbakır'ın 17 ilçesi, bazalt platosundaki yoğun apartman bölgelerinden Toros eteklerindeki ormanlık kasabalara kadar birbirinden çok farklı yerlerdir. Her ilçede bizi bekleyen başlıca durumu aşağıda anlattık:
Merkez ilçe · yeni bulvarlar ve sitelerKayapınar kanalizasyon tüneli
Kayapınar, Diyarbakır kentinin kuzeybatı kesimini ve çevresindeki kırsalı kapsar; 2008'de eski merkez ilçeden ayrılarak kurulmuş ve ilin en kalabalık ilçesi haline gelmiştir. Diclekent, Huzurevleri, Mezopotamya, Fırat, Medya, Talaytepe ve Peyas ilçenin mahalleleri arasındadır. Geniş caddeler boyunca yükselen çok katlı bloklar ve siteler ilçenin karakterini belirler. Garajı ve sığınağı toprağın içine gömülmüş bu bloklarda en alt katın ızgaraları ile tuvaletleri çoğu zaman ana borudan alçakta kalıyor.
İlçenin büyük bölümü kara taş platonun üzerindedir; koridor yavaş açılır ama yan duvarlar sapasağlam kalır. Lav akıntılarının arasına sıkışmış kil bantlarına rastlandığında çerçeve planını değiştiriyoruz. Yönetim kurullarına, ölçülen kot açığını, önerdiğimiz rotayı ve seçenekleri gösteren, genel kurulda okunabilecek bir dosya teslim ediyoruz. Peyzajı ve garaj rampalarını bozmadan ortak alanın altından alçaktaki bir rögara ulaşmak çoğu sitede mümkün oluyor.
Kayapınar için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez ilçe · yoğun konut dokusuBağlar kanalizasyon tüneli
Bağlar, kentin güneybatı kesimini kapsayan ve nüfusu yarım milyona yaklaşan bir merkez ilçedir; 2008'de kurulmuştur. Mevlana Halit, Şeyh Şamil, Yunus Emre, 5 Nisan, Kaynartepe, Muradiye ve Fatih mahalleleri ilçenin bilinen yerleşim alanlarındandır. Eski konut dokusunda bitişik nizam apartmanlar ve dar sokaklar öne çıkar; bazı mahallelerde acil durum araçlarının bile zor girdiği aralıklar bulunduğu kamuoyuna yansımıştır.
Böylesine sıkışık bir dokuda yolu yarmak hem minibüs trafiğini hem komşuları perişan eder; koridor ise tek bir çukurdan sürüldüğünden sokak açık kalır. Zemin çoğunlukla bazalt ve onun arasındaki killi seviyelerdir. Deprem sonrası yıkım ve kentsel dönüşüm tartışmalarının sürdüğü ilçede, yeni yapılacak binalarda bodrum giderinin kotunu inşaat sırasında kontrol ettirmenin önemini özellikle vurguluyoruz.
Bağlar için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez ilçe · kentin eski genişleme alanıYenişehir kanalizasyon tüneli
Yenişehir, kentin güneybatı kesimini kapsayan ve Suriçi dışındaki yerleşik semtlerin bir bölümünü barındıran merkez ilçedir; 2008'de kurulmuş, Bahçelievler, Çelikevler, Kooperatifler, Dicle, Fabrika, Sanayi ve Şehitlik gibi mahallelerden oluşur. Onlarca yıl önce yapılmış apartmanların zemin ve bodrum katlarının dükkân, depo ve ofise dönüştürülmesi, kot şikâyetlerinin başlıca kaynağıdır.
Yenişehir'de zemin büyük ölçüde bazalt plato ile onun üzerindeki ince örtüdür; eski binaların çevresinde yer yer dolgu katmanları da çıkar. Dükkânların sıralandığı işlek caddelerde asfaltı uzunlamasına sökmek esnafı kepenk kapatmaya zorlar; yeraltından ilerlemek buna en elverişli yanıttır. Seviye alırken eski bağlantının, sonradan yenilenen ana boruya doğru yükseklikte eklenip eklenmediğine de bakıyoruz.
Yenişehir için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Merkez ilçe · surlar ve Dicle kıyısıSur kanalizasyon tüneli
Sur, kentin doğu kesimini ve Dicle kıyısındaki kırsalı kapsayan, adını tarihi surlardan alan ilçedir. Diyarbakır Kalesi, Ulu Cami, Dicle Köprüsü, hanlar ve kiliseler bu ilçededir; Cami Kebir, Fatihpaşa, Melikahmet, Alipaşa, Abdaldede ve Ziya Gökalp mahallelerinden bazılarıdır. Surların içindeki bazalt taşı avlulu evlerde mahzenlere ve yarı gömülü odalara sonradan eklenen ıslak hacimler, şebekenin altında kalmaya çok yatkındır.
Suriçi'nde arazi Dicle vadisine ve Hevsel Bahçeleri'ne doğru keskin biçimde alçalır; vadiye bakan kesimlerde evlerin kotu sokaktan sokağa değişir. Bazalt kaya tünelin duvarını sağlam tutar, eski dolgu katmanları ise destek ister. Tescilli evlerde kurul şartlarını en baştan dosyaya ekliyor, kazı artığını el arabasıyla aynı gün dışarı çıkarıyoruz.
Sur için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Büyük ilçe · Çayönü ve bakır geçmişiErgani kanalizasyon tüneli
Ergani, dört merkez ilçenin ardından nüfusu en yüksek ilçelerden biridir; idari haritada Güneydoğu'da görünse de coğrafyacılar onu Doğu Anadolu'nun parçası sayar. Hilar kayalıkları arasındaki Çayönü, insanlık tarihinin en eski yerleşimlerinden biri olarak bilinir; bölge binlerce yıllık bakır madenciliği geçmişiyle de anılır.
İlçe merkezinde eski çarşı dokusunun yanında yeni apartman blokları yükseliyor; bodrum katları depo ve otoparka ayrılan binalarda kot farkı şikâyeti sık duyuluyor. Ergani, il afet risk planında ciddi deprem riski taşıyan ilçeler arasında sayıldığından yeni yapılarda altyapı bağlantısının inşaat sırasında kontrol edilmesini öneriyoruz. Yamaç ve düzlük arasında zemin değiştiği için güzergâhı deneme çukuruyla netleştiriyoruz.
Ergani için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Ova ilçesi · Dicle kıyısı ve Körtik TepeBismil kanalizasyon tüneli
Bismil, kendi adını taşıyan ovanın üzerinde, Dicle Nehri'nin suladığı tarım alanlarının ortasında yer alır. Yaklaşık on iki bin beş yüz yıl öncesine tarihlenen Körtik Tepe yerleşimi bu ilçenin sınırları içindedir. İlçe merkezi düz bir arazide kurulu olduğundan şebeke uzun mesafelerde çok hafif bir eğimle uzanır.
Yayvan ovada işe yarayacak derinlikteki menhol bazen birkaç bahçe ötededir, koridor da buna göre uzar. Nehre yakın kesimlerde alüvyon zemin yağışlı aylarda ıslandığı için kazıyı kısa adımlarla sürüyor ve gerekirse pompayla suyu kontrol ediyoruz. Ölçüm sonucunda pompalı çözüm daha akılcıysa bunu açıkça söylüyoruz.
Bismil için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Doğu ilçesi · Malabadi ve ovaSilvan kanalizasyon tüneli
Silvan, ilin doğusunda, verimli Silvan Ovası'nın kenarında yer alan tarihi bir ilçedir. Batman Çayı üzerindeki Malabadi Köprüsü ve Atatürk Evi Müzesi ilçenin bilinen yapılarındandır. İlçe merkezinde tarihi çarşı dokusu ile yeni konut alanları iç içe geçer.
Silvan'da ova kesiminde ince taneli ve yağışla yumuşayan zeminler, yükseltilere doğru ise daha sert ve taşlı katmanlar bulunur. İl afet risk planında ciddi deprem riski taşıyan ilçeler arasında yer alan Silvan'da, eski binaların zemin katlarında kot farkı ve yeni yapıların bağlantı kotu en sık karşılaştığımız iki konudur. İkisinde de sıralama aynıdır: seviye ölçümü, ardından kâğıda dökülmüş bir rota.
Silvan için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Güney ilçesi · Zerzevan ve geniş araziÇınar kanalizasyon tüneli
Çınar, ilin güneyinde, Mardin yönüne uzanan geniş bir alana yayılmış ve yüzü aşkın mahalleden oluşan bir ilçedir. İlçe merkezinin yaklaşık on üç kilometre güneydoğusundaki Zerzevan Kalesi, en bilinen tarihi yapısıdır. Nüfus geniş bir araziye dağıldığı için yoğunluk düşüktür.
Çınar'da talepler genellikle kasaba merkezindeki birkaç katlı binalardan, alt katı sonradan oturulur hale getirilmiş evlerden gelir. Bazalt ve killi toprağın bir arada bulunduğu zeminde tünelin uzunluğunu ve destek ihtiyacını deneme çukuruyla belirliyoruz.
Çınar için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Batı ilçesi · kaplıca ve karstÇermik kanalizasyon tüneli
Çermik, ilin batısında, kaplıcası ve adını taşıyan biberiyle tanınan bir ilçedir. Çermik ile Çüngüş arasındaki alan karstik şekilleriyle bilinir; arazi engebeli ve yer yer kayalıktır. Kaplıca çevresindeki konaklama tesisleri ve yazın dönen ailelerin evleri ilçenin yapı stokunun önemli bir kısmını oluşturur.
Karstlı kireçtaşı koridoru ağır ama emin adımlarla ilerletir; rota çizerken çatlak ve erime boşluklarını da düşünüyoruz. Bayırdaki evlerin cadde altında kalan katları, şebekeye ancak bir aşağıdaki sokaktan kavuşabilir. İl afet risk planındaki ciddi risk listesinde yer alan ilçede yeni yapıların bağlantı kotunu inşaat sırasında kontrol etmeyi öneriyoruz.
Çermik için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kuzey ilçesi · baraj gölü ve vadiDicle kanalizasyon tüneli
Dicle, ilin kuzeyinde, adını aldığı nehrin kıyısında ve Dicle Barajı'na yakın konumda yer alan bir ilçedir. Arazi vadi tabanı ile çevredeki yamaçlar arasında bölünür; yerleşim de bu iki kesime dağılmıştır.
Vadi tabanında akarsu çökelleri ve nemli toprak, yamaçlarda ise taşlı ve kayalık zemin bulunur. Rotası bu iki malzemeyi kesen bir koridorda çerçeve aralığını metre metre ayarlıyoruz. Yükseltisi daha fazla olan kesimlerde kış ayazını hesaba katarak borunun donma derinliğinin altında kalmasını sağlıyoruz.
Dicle için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Dağ ilçesi · ormanlık Toros eteğiKulp kanalizasyon tüneli
Kulp, ilin kuzeydoğu köşesinde, Toros eteklerinde kurulu, ilin en sık ağaçlık alanlarından birini barındıran sarp bir ilçedir. Evler dere boylarına ve bayırlara serpiştirilmiştir; kış burada ovadakinden çok daha çetin geçer.
Kulp'ta evden eve değişen kotlar, dik yamaçlarda yolun altında kalan evleri sık sık sorunlu hale getirir. Taşlık toprakta kısa fakat özenle sürülmüş bir koridor dert bitirir. Uzak köylere bütün takımı tek araçla taşıyor, ayaz mevsiminde toprak doldurmayı öğle güneşine bırakıyoruz.
Kulp için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kuzey ilçesi · yamaç yerleşimiHani kanalizasyon tüneli
Hani, ilin kuzeyinde dağların düzlüğe indiği eşikte kurulmuş bir ilçedir. Yerleşim yamaçlara ve küçük vadilere yayılmıştır; il afet risk planı Hani'yi de ciddi deprem riski taşıyan ilçeler arasında sayar.
Bayır üzerinde hiçbir arsa komşusuyla aynı seviyede değildir; caddenin alt tarafındaki evlerin zemin altı katı, kapı önündeki borudan çoğu zaman aşağıdadır. Taşlı zeminde tünel yavaş ama güvenli ilerler. Yeni yapılarda bağlantı kotunu inşaat aşamasında birlikte kontrol etmeyi öneriyoruz.
Hani için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Dağ ilçesi · orman ve yeniden kurulan kasabaLice kanalizasyon tüneli
Lice, ilin kuzeyinde, yoğun ormanlık alanlara sahip dağlık bir ilçedir. 1975 Lice depremi kasabada büyük hasara yol açmış ve yerleşim, eski yerinin yaklaşık iki kilometre güneyinde yeniden kurulmuştur. Bu geçmiş, ilçede yapı ve altyapı güvenliğinin neden önemsendiğini açıkça gösterir.
Lice'de zemin çoğunlukla kayalık ve taşlıdır; yamaçlarda evden eve değişen kotlar görülür. Kısa ve kontrollü tünellerle alt katı aşağıdaki hatta bağlıyor, sert kışları hesaba katarak boruyu donma derinliğinin altında tutuyoruz.
Lice için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kuzeybatı ilçesi · kale ve kanyonEğil kanalizasyon tüneli
Eğil, ilin kuzeybatısında, Eğil Kalesi, peygamber kabirleri ve Eğil Kanyonu ile tanınan bir ilçedir. Kasaba, Dicle Barajı gölüne bakan sarp bir kayalığın çevresinde kurulmuştur ve arazi belirgin biçimde engebelidir.
Kayalık sırtta evler basamak basamak sıralandığından, yolun altında kalan bir konutun alt katını şebekeye ulaştırmak için bir aşağıdaki sokağa koridor sürmek gerekir. Taşta ilerleme ağırdır, fakat açılan oyuk göçmez. Göl kıyısına yakın düşük kesimlerde zemin nemini ayrıca kontrol ediyoruz.
Eğil için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kuzey ilçesi · linyit havzasıHazro kanalizasyon tüneli
Hazro, ilin kuzeyinde, linyit yataklarıyla bilinen küçük bir ilçedir. Yerleşim engebeli arazide, ilçe merkezindeki az katlı yapılar ile çevredeki kırsal mahalleler arasında dağılmıştır. İl afet risk planında ciddi deprem riski taşıyan ilçeler arasında sayılır.
Hazro'dan gelen talepler çoğunlukla az katlı evlerin toprağa yarı gömülü odalarıyla ilgilidir. Dürbünlü nivoyla açığı bulduktan sonra koridor mu, yoksa mevcut borunun eğimini düzeltmek mi yeteceğine orada karar veriyoruz.
Hazro için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Kırsal ilçe · küçük kasabaKocaköy kanalizasyon tüneli
Kocaköy, ilin kuzeydoğu kesiminde yer alan, nüfusu seyrek ve köy havası taşıyan küçük bir ilçedir. Merkezde bir iki katlı avlulu evler, dışarıda tarla ve ağıllarla çevrili köy mahalleleri yer alır.
Kocaköy'de karşılaştığımız işler çoğunlukla bahçeli müstakil evlerde sonradan eklenen banyo ve mutfaklarla ilgilidir. Ağıl ve samanlıktan çıkan suyu evin atık suyundan ayırıyor, şebekeye yalnızca konut hattını bağlamayı planlıyoruz. Kasabada ana boru çoğu yerde yüzeye yakın döşendiği için seviye ölçümünü her zaman ilk iş olarak yapıyor, sonucu ev sahibine yerinde gösteriyoruz.
Kocaköy için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Batı ilçesi · karstik dağlık araziÇüngüş kanalizasyon tüneli
Çüngüş, ilin batı ucunda, nüfusu en az ilçesidir. Komşusu Çermik gibi karstik şekillerin bol olduğu inişli çıkışlı bir arazidedir; rakımı yüksek olduğundan kış şehir merkezinden daha uzun sürer.
Kireçtaşında koridor ağır açılır, karşılığında desteğe az ihtiyaç duyar. Ana yol üzerindeki eski çarşı binalarında dükkân arkasına eklenmiş tuvaletler de sık karşılaştığımız bir durumdur. Sarp bayırdaki evlerde alttaki yola uzanan kısa bir koridor çoğunlukla işi görüyor; borunun don etkisinden korunacak derinlikte kalmasına özellikle dikkat ediyoruz.
Çüngüş için hemen arayın: 0538 237 26 41 →Diyarbakır kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular
Diyarbakır'da kanalizasyon tüneli hangi binalara gerekir?
Yerin altındaki katın klozeti, lavabosu ya da garaj ızgarası DİSKİ borusunun akış hizasına yetişmiyorsa gerekir. Bu durumda pis su boruda birikir, koku yapar, yoğun saatlerde geri döner. Teşhisi nivo ve boru kamerasıyla koyuyoruz; mesele yalnızca çatlamış bir ek parçaysa koridor kazmadan onu yeniliyoruz.
Bazalt zeminde tünel açmak mümkün mü?
Mümkün, ama sabır ister. Diyarbakır kenti Karacadağ'ın lav akıntılarının oluşturduğu bazalt platosu üzerindedir; bu kaya sert olduğundan kazı yavaş ilerler, karşılığında tünel duvarı sağlam durur. Volkanik katmanların arasına sıkışmış kalın kil bantlarına rastlanabildiğinden kazıya hep küçük bir yoklama çukuruyla başlıyoruz.
Kayapınar ve Bağlar'daki çok katlı apartmanlarda bodrum sorununu çözüyor musunuz?
Çoğu binada çözüyoruz. Garajı, sığınağı ve kilerleri yerin altına alınmış bloklarda bu katların ızgaraları ve tuvaletleri şebekenin hizasından aşağıda kalabiliyor. Ortak alanın altından daha alçaktaki bir rögara tünel sürmeyi inceliyoruz; bu yapılamıyorsa yönetime pompalı sistemi gerekçesiyle anlatıyoruz.
Suriçi'ndeki tarihi evlerde çalışabiliyor musunuz?
Evet. Surların içindeki dar sokaklara iş makinesi çoğu zaman giremez, bazalt taşla örülmüş avlulu evler birbirine yaslanır. Koridor tek bir dikey çukurdan sürüldüğünden avlunun kara taşlarına dokunulmaz. Tescilli yapılarda ve UNESCO alanına giren bölgelerde koruma kurulunun şartlarını işin başında dikkate alıyoruz.
DİSKİ hattına bağlantı için hangi izinler gerekir?
Kentin atık su ağından büyükşehir belediyesinin bağlı kuruluşu DİSKİ sorumludur. Çalışma caddenin altına taşıyorsa ya da yepyeni bir menhol kullanılacaksa hem DİSKİ'den olur hem de yol kazılarını düzenleyen AYKOME'den izin alınır. Gerekli evrakı ölçüm sonrası tek sayfada size veriyoruz.
Diyarbakır'ın sert kışı ve kavurucu yazı işi aksatır mı?
Durdurmaz ama planı şekillendirir. Temmuzda sıcaklık kırk derecenin üzerine çıkabildiği için kuyu başında sabah ve akşam çalışıyor, tünele sürekli hava veriyoruz. Ocakta ise don görülebildiğinden dolgu ve harç işlerini günün ılık saatlerine alıyor, borunun donma derinliğinin altında kalmasını kontrol ediyoruz.
Dicle'ye yakın düşük kesimlerde yeraltı suyu sorun olur mu?
Bazı noktalarda olur. Nehir kenarındaki alüvyon gevşektir ve yağışlı aylarda suya doyabilir; bazalt platonun üzerindeki kent merkezinde ise bu sorun daha seyrek görülür. Islak zeminde kazıyı kısa adımlarla sürüyor, dalgıç pompa kullanıyor, gerekiyorsa pompalı çözümün daha doğru olduğunu söylüyoruz.
Diyarbakır'ın hangi ilçelerine ekip yolluyorsunuz?
Kayapınar, Bağlar, Yenişehir, Sur, Ergani, Bismil, Silvan, Çınar, Çermik, Dicle, Kulp, Hani, Lice, Eğil, Hazro, Kocaköy ve Çüngüş ilçelerinin, yani ilin on yedi ilçesinin tamamına gidiyoruz. Dağlık kuzey ilçelerine gidişte bütün donanımı tek araçta taşıyarak sahadaki süreyi kısa tutuyoruz.
Diyarbakır kanalizasyon tüneli fiyatı nasıl oluşur?
Koridorun metrajı, çukurun inmesi gereken seviye, kara taşın direnci ya da killi katmanın yumuşaklığı, sızan su, malzemenin çalışma noktasına taşınabilmesi ve şebekeye giriş tekniği bedeli etkiler. Telefonda rakam vermiyoruz; ölçümden sonra kalemlerin ayrı ayrı yazıldığı bir teklif hazırlıyoruz.
Depremden sonra yapılan yeni binalarda kot sorunu çıkar mı?
Çıkabilir. Yıkılan bir apartmanın arsasına yükselen yeni blok eskisinden derin temelle çizilmişse alt katın atık suyu sokaktaki borunun altına düşebilir. En iyisi bunu kaba inşaat sürerken kontrol etmektir; projeye bakıp doğru bağlantı noktasını müteahhitle birlikte önceden belirleyebiliriz.
Tünel yerine pompa takmak daha mantıklı olabilir mi?
Bazı parsellerde evet. Ana hat hiçbir noktada yeterince derin değilse, tünelin komşu mülkün altından geçmesi gerekiyorsa ya da zemin suya doymuşsa pompa daha akılcıdır. Yine de motorlu hazne cereyana ve servise bağımlıdır; mühendislik açısından yapılabiliyorsa motorsuz akış sağlayan koridoru öneriyoruz.