Isparta Kanalizasyon Tüneli

Isparta'da kanalizasyon tüneli ne demektir?

Isparta'da kanalizasyon tüneli, evinizin dibindeki atık su borusunu sokaktaki sığ hatta değil, birkaç on metre ötede daha aşağıdan geçen belediye kolektörüne bağlamak için toprağın içinde açtığımız, insanın eğilerek geçebileceği büyüklükte bir yoldur. Bu yolun tabanına konan boru tek yönde alçaldığı için banyodan, mutfaktan ya da çamaşır odasından çıkan su, prize takılı bir cihaz olmadan şebekeye kavuşur.

İşe yüzeyde küçük bir çukurla başlarız. Bahçenin, avlunun ya da apartman yan boşluğunun gözden uzak bir köşesine dik bir iniş deliği kazılır. Ustalar bu deliğin dibinden yana döner ve hattın bulunduğu yöne doğru toprağı oyarak ilerler. Isparta'nın gevşek volkanik toprağında oyulan her kısa parçanın tavanı ve yanları hemen tahta ya da çelik dikmelerle tutturulur. Boru oturtulup su ile sınandıktan sonra boşluk kat kat kapatılır; çim, parke ya da beton yeniden yerine konur.

Bu çözümü Isparta'da genellikle üç tür binada konuşuyoruz. İlki, kentin Gölcük'e doğru tırmanan güney yamaçlarında, arsanın eğimine uydurulmuş ve alt katı toprağa gömülü müstakil evler ile villalar. İkincisi, Süleyman Demirel Üniversitesi'nin büyüttüğü kuzey ve batı semtlerinde yükselen, iki kat otoparklı yeni apartmanlar. Üçüncüsü, merkezdeki eski binaların sonradan dükkân, atölye ya da öğrenci dairesi yapılmış bodrumları. Hepsinde ortak tablo şudur: en alttaki gider ağzı, önden geçen belediye borusundan daha alçakta kalır.

Tünel sadece bina ile şebeke arasındaki dış borunun güzergâhını değiştirir; daire içi kolonlara ya da armatürlere dokunmaz. Ana hat ise belediyenindir ve oraya yapılacak her bağlantı belediyenin izniyle olmalıdır. Biz işin hem kazı tarafını hem de evrak tarafını birlikte yürütüyoruz.

Isparta'da bodrum giderleri neden belediye hattına akmıyor?

Isparta'da bu sorunun kökü, şehrin bir krater gölünün eteğiyle bir ovanın arasına sıkışmış olmasında yatar. Kent merkezi deniz seviyesinden 1.035 metre kadar yüksektedir. Güneyde ve güneybatıda arazi Gölcük Tabiat Parkı'na doğru hızla yükselir; Gölcük, şehirden yalnızca on iki kilometre uzaktadır. Kuzeye ve doğuya doğru ise Isparta Ovası açılır. Bu iki farklı yüzey, iki farklı türde kot sorunu üretir.

Güney yamaçlarında sorun eğimdir. Belediye borusu sokağın ortasından ve sokağın meylini izleyerek iner. Yokuşa kurulmuş bir evin girişi yol hizasında olabilir, ama arka tarafı yamacın içine gömülür. Zamanla bu arka bölümler oturma odası, misafir banyosu ya da ikinci mutfak yapıldığında, oradaki gider ön cepheden geçen boruya ulaşacak yüksekliğe sahip olmaz.

Ova tarafında ise düzlük sorun yaratır. Kilometrelerce uzanan bir ağda borunun meyli korunacaksa, hattın başı yüzeye yakın tutulur. Yakın dönemde bu düzlükte inşa edilen çok katlı yapılarda garaj ve sığınak hacimleri toprağın birkaç metre içine gömülür; projede motorlu bir hazne öngörülmüşse ve bakım aksadıysa ilk sağanakta sorun kendini gösterir.

Üçüncü etken kentin yeniden yapılanma geçmişidir. Isparta'nın eski dokusu 1914 depreminde büyük ölçüde yıkılmış, sonraki yüzyılda kent defalarca yenilenmiştir. Eski parsellerin üzerine yapılan yeni binalar, altyapı ile her zaman uyumlu kurulmamıştır. Yolların yeniden kaplanmasıyla sokak seviyesi de zamanla yükselmiş, bazı eski bağlantılar göreceli olarak derinde kalmıştır.

Dördüncü etken yağışın dağılımıdır. Isparta yılda ortalama 520 milimetrenin üzerinde yağış alır; bu suyun büyük bölümü aralıkla mayıs arasında yağar. Kar örtüsünün eridiği mart ve nisan haftalarında, Gölcük yamaçlarından inen suyla birlikte kolektörler zorlanır. Bağlantısı kıl payı yeten binalarda geri tepme şikâyetleri tam bu dönemde yoğunlaşır.

Isparta'daki evinizde kot sorununu hangi belirtiler gösterir?

Kot sorunu nadiren tek seferlik bir arıza gibi görünür; daha çok mevsime, yağmura ve günün saatine göre artıp azalan bir sıkıntıdır. Aşağıdaki tablolardan birkaçı evinizde aynı anda yaşanıyorsa, işi tıkanıklık açmakla geçiştirmemek gerekir.

• Yalnızca alt katta yavaş boşalma: Üstteki daireler rahatken bodrumdaki ya da yamaca gömülü kattaki lavabo ve tuvalet zorlukla çeker.
• Açtırınca kısa süre düzelme: Yay makinesiyle açılan hat bir ay geçmeden yine dolar.
• Kar erirken süzgeçten su: Kış sonunda ya da sert bir sonbahar yağmurunda alt kattaki yer süzgecinden kirli su çıkar.
• Sürekli kanal kokusu: Ne kadar havalandırılsa da alt kat lağım kokusundan kurtulamaz.
• Rögarda göllenen su: Bahçe kapısındaki logarın kapağını kaldırdığınızda dipte durgun, kokulu bir su görürsünüz.
• Aynı yokuşta yalnız alt taraftaki evlerde sorun: Sokağın üst ucundaki evler sorunsuzken yokuşun dibindekiler şikâyetçiyse, bu yükseklikle ilgili güçlü bir işarettir.

Yine de bu belirtilerin arkasında kırılmış bir boru ya da hatta dolmuş kökler de olabilir. Gerçek nedeni bulmak için önce yükseklik farkını ölçüyor, ardından borunun içine kamera gönderiyoruz.

Isparta'nın tüf ve pomzalı toprağı kazıda ne gibi farklar yaratır?

Isparta'yı diğer illerden ayıran en önemli özellik, kent merkezinin Gölcük volkanizmasının bıraktığı katman katman volkanik malzeme üzerine kurulmuş olmasıdır. Hacettepe Üniversitesi'nde yapılan bir jeoloji çalışması, Isparta kent merkezinin zemininin Gölcük kaynaklı, tabakalar halinde çökelmiş volkanik zeminlerden oluştuğunu ve bu zeminlerin çökme potansiyelinin ayrıca incelenmesi gerektiğini vurgular.

Bu volkanik zemin içinde tüf, aglomera ve pomza gibi farklı malzemeler yer alır. Pomza ve gevşek tüf, kazmayı kolay kabul eder; ama aynı kolaylık, açıkta kalan geçit duvarının dökülmeye yatkın olması anlamına da gelir. Özellikle ıslandıklarında bu malzemelerin dayanımı düşebilir. Bu nedenle merkezdeki işlerde dikmeleri yakın aralıklarla kuruyor, oyulan her bölüme boruyu yerleştirip sabitlemeden bir sonraki bölüme geçmiyoruz.

Isparta Ovası'nın beslenme alanı üzerine yapılan hidrojeolojik çalışmalar da ilginç bir tablo çizer. Ovada kil, silt, kum, çakıl ve blok karışımından oluşan alüvyon ile yamaç molozu, yaklaşık yüz kilometrekarelik bir alanda yüzeyler ve bölgenin en önemli akiferini oluşturur. Tüf ve aglomeradan oluşan piroklastik katmanlar ise az geçirimli birimler olarak tanımlanır. Pratikte bu, ovaya yakın bir parselde birkaç metre kazınca suyla karşılaşma ihtimalinin yüksek, volkanik katmanlarda ise daha düşük olduğu anlamına gelir.

Güneydeki dağlık kesimde ve ilin geniş bir bölümünde kireçtaşları hâkimdir. Davraz, Akdağ ve Dedegöl çevresinde yüzeye çıkan bu kayaçlar kırıklı ve erime boşluklu bir yapı gösterir. Sütçüler, Aksu ve Yenişarbademli gibi ilçelerde kayaya rastlamak olağandır; burada kazı ağırlaşır ama geçit kendini iyi taşır.

Isparta ayrıca Isparta Açısı olarak bilinen, Anadolu levhasının dönme hareketiyle şekillenmiş ve depremlerin sık yaşandığı bir kuşağın üzerindedir. Bu gerçek, komşu binaların temellerine ne kadar yaklaşabileceğimizi ve destek düzenini ne sıklıkta kuracağımızı belirlerken hesaba katılır. Keşifte yakındaki bacalarda suyun seviyesini kontrol ediyor, gerektiğinde küçük bir deneme kazısı yaparak ilk metrelerin hangi katmanda açılacağını önceden görüyoruz.

Isparta'nın göl iklimi ve kışı çalışma takvimini nasıl şekillendirir?

Isparta, Akdeniz iklimi ile karasal iklimin geçiş kuşağındadır: kışları serin, yağışlı ve çoğu zaman karlı; yazları sıcak ve kuraktır. Çevredeki büyük göller bu geçişi yumuşatır. Uzun yıllık kayıtlara göre kent yılda ortalama 526 milimetre civarında yağış alır ve yılın on yedi günü kadarında kar görülür.

Kazı açısından ilk mesele, karın ve buzun hüküm sürdüğü haftalardır. Toprağın içindeki geçit soğuktan çok etkilenmez, fakat iniş deliğinin ağzı buz tutabilir ve kenara yığılan toprak donabilir. O haftalarda deliğin ağzına kapak koyuyor, kesek hâline gelmiş donuk toprağı geçide geri atmıyor, yeni hattı ayazdan korunacak kadar aşağıda tutuyoruz.

İkinci etki, ilkbaharda toprağın içindeki suyun yükselmesidir. Kar erimesi ve nisan yağmurlarıyla birlikte ova kesiminde ve göl kıyılarında su seviyesi artar. Ertelenebilecek, ovaya ya da göle yakın uzun hatlar için haziran sonundan ekime kadar olan dönem en rahat zamandır. Evin içine pis su taşıyorsa elbette mevsim beklemiyor, gerekirse kazı çukurunda sürekli su çeken bir dalgıç çalıştırıyoruz.

Üçüncü etki, gül hasadı ve göl turizmidir. Mayıs ve haziranda gül bahçelerinde yoğun bir çalışma temposu olur; yazın ise Eğirdir ve Yeşilada'daki pansiyonlar dolar. Bu bölgelerdeki planlı işleri, ev sahiplerinin ve işletmecilerin en az etkileneceği haftalara denk getirmeye çalışıyoruz.

Isparta'da bir tünel işini hangi sırayla yürütüyoruz?

Gölcük yamacındaki bir villada da Yalvaç'taki bir apartmanda da işin iskeleti değişmez. Hangi gün ne yapılacağını bilmek, size düşen kararları ve evde bulunmanız gereken saatleri baştan netleştirir.

1. Yerinde ölçümEvin en dipteki gider ağzı ile belediye borusunun akış tabanı, aynı sabit işarete göre lazerli ya da optik nivo ile okunur. Kapıdaki muayene bacası açılıp eski bağlantının ana borunun neresine ve ne kadar alçaktan girdiği belirlenir.
2. Boru içinin görüntülenmesiBinadan çıkıp bacaya giden hat, uzun kablolu bir kamerayla gezilir. Kırık, basık kesit, ağaç kökü ya da tersine meyil varsa ekrandan birlikte izleriz. Sorun tek bir hasarlı parçaysa, tünele hiç girmeden o parçayı yenilemeyi önerebiliriz.
3. Rotanın planlanması ve ruhsatKolektörün yeterince derinleştiği yer işaretlenir. Geçidin izleyeceği hat, bitişik binaların temelleri, gül ya da meyve ağaçlarının kökleri ve gaz, su, elektrik kablolarına göre çizilir. Yol altına girilecekse belediyeye yapılacak başvuru hazırlanır.
4. İniş deliği ve yatay oymaDelik, evin ve komşuların gündelik düzenini en az bozacak köşede açılır. Merkezdeki tüflü toprakta dikmeler sık, güney ilçelerinin kireçtaşında daha seyrek konur. Günlük ilerleme toprağın sertliğine göre belirlenir.
5. Hattın yerleştirilmesiDövülerek düzlenen kum yatağının üstüne boru, ana hatta varana kadar hiçbir noktada yükselmeyecek biçimde yatırılır. Kolektöre bağlantı belediyenin istediği türde bir parçayla yapılır, her conta tek tek kontrol edilir.
6. Su denemesi ve kapatmaAlt kattaki musluklar sırayla açılır, suyun ana boruya ulaştığı nokta seyredilir; içimize sinmezse görüntüleme tekrarlanır. Sonra boşluk ince katmanlar halinde toprakla dolar, her katman tokmaklanır, delik kapanır ve bahçe ya da kaldırım ilk günkü hâline getirilir.

Isparta'da hangi yöntem hangi binaya yakışır?

Alçakta kalan bir gidere üç farklı reçete yazılabilir. Isparta'nın tüflü merkezinde, göl kıyısında ve kireçtaşlı dağ ilçelerinde doğru reçete aynı değildir.

Isparta'da bağlantı izni nereden alınır?

Isparta büyükşehir statüsünde değildir; İSKİ veya ASKİ tarzında kendi bütçesi olan bir genel müdürlüğü yoktur. Kentteki musluk suyu ve lağım hatları, Isparta Belediyesine bağlı Su ve Kanalizasyon Müdürlüğünün sorumluluğundadır; belediyenin su sondajı ve şebeke ihaleleri de bu müdürlük bünyesinde yürütülür. Eğirdir, Yalvaç, Şarkikaraağaç gibi ilçelerde hatların sahibi o kasabanın belediyesidir.

Ev sahibinin işinin bittiği, belediyenin işinin başladığı yer kapı önündeki muayene bacasıdır. Evin içinden bacaya kadar uzanan boru sizin, bacadan sonraki kolektör belediyenin sorumluluğundadır. Geçit baştan sona arsanızın içinde kalıyor ve eski bacaya sadece daha derinden bağlanıyorsa işlemler sadedir. Kaldırım ya da asfalt kesilmesi gerekiyorsa veya kolektöre yeni bir noktadan girilecekse, belediyenin bağlantı koşullarına uymak ve kazı izni almak şarttır. Büyükşehirlerdeki koordinasyon kurulları burada bulunmadığından izni belediye doğrudan verir.

Yalvaç'taki Pisidia Antiocheia ören yerinin çevresi gibi arkeolojik alanlara yakın parsellerde ve tescilli eski yapıların bulunduğu sokaklarda koruma mevzuatı da devreye girebilir. Böyle bir arsada kazıya başlamadan önce alanın durumunu öğreniyor, gerekiyorsa ilgili kurulun kararını bekliyoruz.

Keşif sonunda işinizin ruhsat gerektirip gerektirmediğini, hangi belgelerin lazım olduğunu ve başvurunun nereye yapılacağını size yazıyla bildiriyoruz. Belediyeden habersiz yapılan bir bağlantı, idari cezanın yanı sıra yolun altında zamanla boşluk oluşmasına da neden olabilir. Bu yüzden belediyenin onaylamadığı bir bağlantıyı yapmıyoruz.

Isparta kanalizasyon tüneli fiyatı hangi hesaba göre çıkar?

Isparta'da bir tünel işinin bedeli, evin yamaçta mı ovada mı olduğuna, toprağın tüf mü kireçtaşı mı olduğuna ve kolektörün uzaklığına göre değişir. Hesabı şu kalemler üzerinden yapıyoruz:

• Kazı uzunluğu: Ana hattın uygun kota indiği yere varmak için oyulacak mesafe.
• İniş derinliği: Delik ve geçit derinleştikçe dikme sayısı ve güvenlik önlemi artar.
• Toprak türü: Merkezdeki gevşek tüf ve pomza sık destek, dağ ilçelerinin kireçtaşı ise ağır ilerleme ister.
• Su durumu: Göl kıyısında ya da ovada kazıda su çıkarsa sürekli boşaltma gerekir.
• Çalışma alanı: Gül bahçesiyle çevrili bir müstakil ev ile Eğirdir'in dar bir sokağındaki pansiyon farklı düzen ister.
• Boru ve bağlantı: Borunun kesiti, malzemesi ve ana hatta takılacak parça.
• Ruhsat: Asfaltın kesileceği işlerde belediyenin onay vermesi için geçen zaman.

Ölçüm ve görüntüleme tamamlandığında her kalemin ayrı yazıldığı, imzalı bir fiyat teklifi veriyoruz. Teklifte süre, boru tipi ve teslim öncesi yapılacak su denemesi de açıkça belirtilir.

Gül ve meyve bahçeli müstakil evlerde kazıyı nasıl yürütüyoruz?

Isparta'nın kimliği güle bağlıdır. 1888'de Kızanlık'tan getirilen fidanlarla başlayan gül yağı üretimi, kentin çevresindeki köy mahallelerinde ve ilçelerde hâlâ önemli bir geçim kaynağıdır. Pek çok müstakil evin bahçesinde de gül sıraları, elma, kiraz ve ceviz ağaçları bulunur. Bu bahçeler sahipleri için yıllanmış birer emektir; bir hendeğin bunları ortadan ikiye bölmesi kabul edilebilecek bir şey değildir.

Bu tür evlerde rotayı çizmeden önce bahçeyi ev sahibiyle birlikte geziyoruz. Yaşlı ağaçların kök alanını, damla sulama hatlarını ve gül sıralarının yerini işaretliyor, geçidi mümkün olduğunca bunların altından değil, aralarından ya da yanlarından geçiriyoruz. İniş deliğini bahçenin en az kullanılan köşesine, odunluk ya da kömürlük gibi bir yardımcı yapının yanına almaya çalışıyoruz.

Kök girmesi, Isparta'daki eski borularda en sık rastladığımız arızalardan biridir. Bu nedenle bahçeli evlerde yeni hattı kök girişine dayanıklı, contalı birleşimli borularla döşüyoruz. Gül budamasının ve hasadın yoğun olduğu mayıs ve haziran haftalarında ise bahçede çalışmayı ev sahibinin takvimine göre ayarlıyoruz.

Eğirdir Gölü kıyısındaki evler ve pansiyonlar için neye dikkat ediyoruz?

Isparta, Türkiye'nin Göller Bölgesi'nin kalbinde yer alır ve ilin turizm hayatı büyük ölçüde Eğirdir Gölü çevresinde döner. Eğirdir kasabası, gölün güney ucuna yakın bir yarımadanın üzerine kuruludur; kasabadan kısa bir yolla bağlanan Yeşilada'da ise pansiyonlar, oteller ve balık restoranları sıralanır. Yazın kasabanın nüfusu, yazlıkçıların dönüşüyle belirgin biçimde artar.

Göl kıyısındaki parsellerde iki konu öne çıkar. Birincisi, toprağın içindeki suyun göl seviyesiyle ilişkili olarak yüzeye yaklaşabilmesidir. Bu kesimlerde kazıyı mümkünse suyun düşük olduğu yaz sonuna planlıyor, dikmeleri sık kuruyor ve çukurda biriken suyu sürekli boşaltıyoruz. İkincisi, yarımada ve adadaki sokakların dar olmasıdır; malzemeyi ve kazıdan çıkan toprağı küçük araçlarla ya da elle taşımak gerekebilir.

Pansiyon ve restoranlarda yaz aylarında atık su yükü birkaç katına çıkar. Kot sorunu çoğu zaman sezonun en yoğun haftasında kendini gösterir. Bu nedenle işletmecilere, sorunu kış ya da bahar başında, sezon açılmadan çözmeyi öneriyoruz. Gölün ekolojik değerini de göz önünde tutarak, kazı süresince hiçbir atık suyun göle ya da yüzeye karışmaması için geçici bağlantıyı önceden kuruyoruz.

Isparta ilçelerine göre kanalizasyon tüneli

Isparta'nın 13 ilçesi; volkanik bir eteğe kurulu merkezden göl kıyısındaki kasabalara, elma bahçeleriyle çevrili ovalardan Toros'un kireçtaşı vadilerine kadar çok farklı manzaralar sunar. İlçelerde en sık karşılaştığımız durumları aşağıda bulabilirsiniz.

• Isparta Merkez
• Eğirdir
• Yalvaç
• Şarkikaraağaç
• Senirkent
• Keçiborlu
• Uluborlu
• Gelendost
• Atabey
• Gönen
• Sütçüler
• Aksu
• Yenişarbademli

Isparta kanalizasyon tüneli: sık sorulan sorular